انــــــســــــــــان

وقتی کفگیر آدم به ته دیگ می خوره میره از تو نوشته های قدیمی یه مطلبی میذاره تو وبلاگش.مثل این مطلب که اسفند ۷۷ در نشریه دانشجویی آلاله نوشتم.

معرفی یک نماد

این نماد یین یانگ (Yin-Yang) نام دارد و اساس فلسفه و عرفان شرق دور است.در فلسفه چینی واقعیت عبارت است از یک فرآیند تغییر مداوم و پیوسته که تائو (Tao) نامیده می شود.از نظر این فلسفه تمامی پدیده ها یک فرآیند تغییر مداوم یا تائو هستند. اساسی ترین مشخصه تائو دوره ای (پریودیک) بودن آن است. در این نمودار یک طرف یین و طرف دیگر یانگ است. یین-یانگ هر دو چیز متضاد ( که در عین حال با هم هماهنگ و مکمل اند) می باشد. نه یین و نه یانگ هیچکدام بدون وجود دیگری معنایی ندارد و این دو با هم که باشند "یک" را به وجود می آورند. یین در کمترین مقدار خود قرین با یانگ در بیشترین مقدار است و به تدریج که یین زیاد می شود از یانگ کاسته می گردد و در نهایت وقتی یین ماکزیمم است در حقیقت یانگ به مینیمم رسیده است. نقطه سفید درون یکی و سیاه درون دیگری نشان وجود جوهری از هر کدام درون آن دیگری است. این شکل در نقاشی کاملترین صورتی است که می تواند بیانگر تضاد و تقابل (contrast) باشد. همانطوریکه می دانید بعضی رنگها با بعضی دیگر تضاد دارند و اینگونه رنگها در حضور همدیگر جلوه ای بیشتر پیدا می کنند. مثلا در کاشیکاریهای مساجد نوشتن با رنگ سفید بر روی زمینه آبی لاجوردی به همین دلیل است.

می دانیم که برای شناخت پدیده ها دو راه وجود دارد: یکی شناخت آنها از روی همانندشان و دیگر شناخت آنها از روی متضادشان و هر چیزی در این دنیا حتما برای وجود یافتن محتاج ضد خویش است. مثلا شادی بدون غم معنایی ندارد و ... تنها استثنای این قاعده خداست که جامع جمیع اضداد است. در قرآن آمده:

هو الاول و الاخر و الظاهر و الباطن             (حدید3)

پس یین و یانگ لازم و ملزوم یکدیگرند و مثل دو روی یک سکه هستند. مسلما نمی توان سکه ای با یک رو تصور کرد. دم بدون بازدم معنایی ندارد. نمونه های دیگری از یین و یانگ:

عقل و عشق - زن و مرد- مطلق و نسبی - جاذبه و دافعه - مثبت و منفی - فاز و نول - روح و جسم - دنیا و آخرت - نور و ظلمت - جمال و جلال - روز و شب - طبیعت و ماوراء طبیعت - ماده و معنی - وجود و عدم - موسیقی و سکوت

شیخ محمود شبستری در مورد شناخت اشیا که در بالا گفته شد می گوید:

ظهور جمله اشیا به ضد است     ولی حق را نه ضد است و نه ند است

چو نبود ذات حق را ضد و همتا        ندانم تا چگونه دانی او را؟

و در مورد لزوم وجود متضادها می گوید:

اگر خورشید بر یک حال بودی         شعاع او به یک منوال بودی

ندانستی کسی کاین پرتو اوست     نبودی هیچ فرقی از مغز تا پوست

در قرآن آمده است:

و من کل شیء خلقنا زوجین لعلکم تذکرون        (ذاریات 49)

و از هر چیزی دو نوع بیافریدیم تا مگر متذکر گردید.

که باز هم تصریحی است بر خلقت تضادها ( زوج ها - هماهنگ ها)

در آیین حضرت زرتشت جهان هستی میدان مبارزه و کشمکش دائم دو نیروی ضدین یعنی سپنتا مینو (با نماد سیمرغ در مینیاتور ایرانی ) و انگره مینو (با نماد اژدها در مینیاتور) است و این دو گوهر همزاد در عین حال که با هم مخالف و در ستیزند لازم و ملزوم یکدیگر نیز هستند. در بند سوم هات 30 یسنا می خوانیم:

آن دو گوهر همزادی که در آغاز در عالم تصور پدیدار شدند یکی نیکی است و دیگری بدی در اندیشه و گفتار و کردار.

همه می دانیم که نور دارای دو نوع رفتار است: ذره ای و موجی. از دیدگاه فیزیک کوانتم این موضوع الان قبول شده است که نور (فوتون) و الکترون و دیگر ذرات بنیادی اتم هم ذره هستند و هم موج. این نظریه مکمل نیلزبوهر است و بدین معنیست که یک الکترون هم ذره است و هم موج و یکی بدون دیگری بی معنی است و یک حالت تکمیل کننده حالت دیگر است. این نظریه از همین یین-یانگ الهام گرفته شده و خود بوهر هم به این موضوع معترف بود و سخت شیفته این نمودار.

سهراب سپهری نیز گل شبدر و لاله قرمز را به عنوان یین-یانگ می بیند و می گوید:

من نمی دانم که چرا می گویند اسب حیوان نجیبی است کبوتر زیباست

و چرا در قفس هیچ کسی کرکس نیست

گل شبدر چه کم از لاله قرمز دارد

چشمها را باید شست جور دیگر باید دید

و به قول هرمان هسه در کتاب سیذارتا:

واقعیت شامل مجموعه حقایق و ضد حقایق است. در مقابل هر حقیقتی یک ضد حقیقت وجود دارد که آن نیز به نوبه خود یک حقیقت است . وقتی تنها حقیقت یا ضد حقیقت را در نظر می گیریم فقط نیمی از واقعیت در بر گرفته می شود که از کمال و وحدانیت بی بهره است. تمام آوازها آرزوها رنجها لذت ها بدی ها خوبی ها همه با همدیگر جهان را تشکیل می دهند وهمه با هم جویبار جودث و آوای زندگی را می سازند.

دوست عزیز محمد رضا رنجبر انتقاد جالبی در نظرات یکی از پست های قبلی از من کرده بود. خیلی برام جالب بود. آخه من این مطالبی که می نویسم و عیبهایی که می گم منظورم اصلا قضاوت کردن در مورد بندگان خدا نیست. صرفا برای آسیب شناسی روانی و معرفتی این کار رو می کنم.

این مطلب رو هم به عنوان مطرح شدن یک موضوع برای بررسی آسیب شناسی اجتماعی روزگار ما بدانید که :

کتاب دولت و فرزانگی نوشته مارک فیشر و به ترجمه خانم گیتی خوشدل در تیر86 به شصتمین چاپ خود رسید.چاپ اول این کتاب در سال83 بوده؛ یعنی در طی حدود 2 سال شصت مرتبه و هر نوبت بیش از 10000نسخه از این کتاب به چاپ رسیده. من خودم کتاب رو نخوندم (؟؟؟!!!) ولی می دونم که کتاب درباره راههای پولدار شدنه که به صورت داستان کوتاهی بیان می شه .ماجرای داستان درباره جوان هوشمندیه که سودای ثروتمند شدن داره. شخصی به نام دولتمرد؛ جوان را در مسیر تجربیاتی قرار می ده که سرانجام اونو به ثروت و مکنت می رسونه.

به نظر شما این گونه کتابها با این حجم انتشار و تیراژ پاسخگوی کدام نیاز فکری روحی و روانی یا اجتماعیه؟؟

و ما تو را کوثر نامیدیم باشد که منشا خیر کثیر برای خودت و ما باشی. دخترم به عرصه آزمایشها و ابتلائات خداوندی خوش آمدی.

 ۱ خرداد 86

قبلاً در مورد تکه هایی از کتاب درسهایی کوچک در باب مقولاتی بزرگ نوشته دوست عزیزم لشک کولاکوفکسی نوشتم. این آیه زیبای قرآن رو قبلاً خونده بودم، ولی بعد از خوندن کتاب لشک وقتی دوباره این آیه رو می خوندم دیدم که چه نکته جالبی داشته که من به اون دقت نکرده بودم. گهر 170 از دریای سوره بقره:

و اذا قیل لهم: اتبعوا ما انزل الله. قالوا: بل نتبع ما الفینا علیه اباءنا. اولو کان ابائهم لا یعقلون شیئا و لا یهتدون؟

و هنگامی که به ایشان گفته شد آنچه را خدا فرستاده پیروی کنید، گفتند: نه ما آنچیزی از پدرانمان را که به آن الفت گرفته ایم پیروی می کنیم.

چه قدر زیبا. بسیاری از رسوم و سنتهایی که ما کورکورانه به آنها عمل می کنیم، تنها دلیل وجودیشان و تنها دلیل عمل کردن به آنها اینست که پدرانمان به آنها عمل کرده اند و ما الفتی با آنها پیدا کرده ایم. یک لحظه هم تامل نمی کنیم که آیا این رسم و این سنت درست هست یا نه؟ اصلاً حال فکر کردن و مبارزه کردن نداریم. چرا؟ چون الفت گرفته ایم، به زبان امروزی با عمل به سنتهای پدرانمان و احترام به افکار اشتباه آنها، به امنیت روانی می رسیم. نیازی به اصلاح و تجدید نظر و تنقیح افکار و اندیشه های گذشته حس نمی کنیم.

دوست عزیزم لشک در فصلی از کتابش در باب قالب واره های ملی (کلیشه اندیشی)می گوید: قالب واره ها چون برای امنیت روانی ما ضرورت دارند، معمولاً علیرغم تجربیات خلاف در کمال موفقیت پایدار می مانند. و یا می گوید: ما به قالب واره ها نیاز داریم چون در مجموع با حضور ثابت آنها در ذهنمان خود را از لحاظ روانی در وضع بهتری حس می کنیم.

منظور او از قالب واره ها تصورات قالبی ماست. مثلاً اینکه اصفهانیها زرنگند. ترکها خرند. آلمانیها خشن و جدی هستند و .... ولی می توان مطلب لشک را تعمیم داد.

مثلاً این رسم که تا پسر بزرگتر یا دختر بزرگتر ازدواج نکند، پسر یا دختر بعد از او نباید ازدواج کند؟؟!!!!!!

مثلاً رسم ماشین گل زدن و عروس خانم را در خیابانها به نمایش عموم گذاردن و بوق زدنهای ساعت 2 نصفه شب؟؟؟!!!

مثلاً رسم خرید حتمی و ضروری و غیر قابل اجتناب آیینه و شمعدان و هزارتا چیز به درد نخور دیگر؟؟!!!

و هزار تا مثلاً دیگر. و هر کسی که این کارها را نکند عجیب و غریب و عقب افتاده و بیکلاس جلوه می کند.

کتاب نیایش گاندی رو قبلاً معرفی کردم. خیلی به گاندی علاقه مند شدم. در سایت خانه کتاب ایران  سرچ کردم و یه کتاب دیگه از گاندی پیدا کردم. همه مردم برادرند. ترجمه محمود تفضلی. این کتاب گاندی هم محشره. کتاب را یونسکو به مناسبت صدمین سال تولد گاندی منتشر کرده. این کتاب هم خیلی جالبه.

نادرستی هرچند هم که درباره آن تبلیغات فراوان به عمل آید، حقیقت نخواهد شد و حقیقت هم هرچند هیچکس آن را نبیند، نادرست نخواهد بود.

یا مثلاً جمله ای گفته که من آرزو دارم روزی بتوانم این جمله را بگویم:

در زندگی خود هرگز حرفی بیهوده و بدون منظور نگفته ام. طبیعت من چنان است که همواره مستقیماً به قلب هر چیز بپردازم.

یاد این آیه قرآن (سوره 33-آیه70) افتادم که میگه:

یا ایها الذین امنوا اتقوا الله و قولوا قولاً سدیداً. یصلح لکم اعمالکم و یغفرلکم ذنوبکم.

ای کسانی که ایمان آورده اید، تقوای خدا پیشه کنید و قول سدید بگویید، تا اعمال شما را اصلاح کند و نتایج بد اعمال شما را جبران نماید.

قول سدید: عبارت است از کلامی که مطابق با واقع باشد، و هم لغو نباشد و یا اگر فایده دارد، فایده اش چون سخن چینی و امثال آن غیر مشروع نباشد. ( المیزان)

ببین چه جالب گاندی همون کاری رو می کرده که قرآن از ما می خواد که انجام بدیم.......

امروز خانمم امتحان خوشنویسی داشت. با هم رفتیم هنرستان فنی ابوذر. من داشتم یادگاریهایی رو که بچه ها روی دیوار کلاس نوشته بودند می خوندم. دیوار دیگه جا نداشت. این جمله خیلی برام خنده دار بود:

معلم همچمون شمعی است که می سوزد و با سوختن خود هوا را آلوده می کند.

عکسهای زیبای فضا گرفته شده توسط تلسکوپ فضایی مرحوم هابل رحمت الله علیه را در آدرس زیر حتما ببینید.

http://hubblesite.org/gallery/album

کهکشان مارپیچی NGC1672

راستی این اصطلاح انگلیسی رو هم تازه یاد گرفتم:

I am in a loss to describe that

دقیقا معادل همون حرف خودمونه که می گیم من از شرحش عاجزم.

راستی گفتم OK یاد داستان OK افتادم. می دونید کلمه OK چه طوری درست شد؟

یه کارگر بیسواد انگلیسی مامور شده بود که بسته هایی رو چک کنه و روی بسته های کنترل شده علامتی مبنی بر درست بودن اون بسته بزنه، این کارگر گرامی می خواسته روی بسته ها بنویسه all correct. ولی چون املاش ضعیف بوده فکر می کرده که  all همون طوری که تلفظ میشه ، با o شروع میشه و correct هم با k. به همین دلیل به خیال خودش به صورت مخفف می نویسه OK یعنی all correct. ولی جالبه که این اشتباهش اونقدر فراگیر میشه که کلمه OK تو تموم زبونهای اروپایی و حتی شرقی هم به کار میره. واقعا چه اعتماد به نفسی.....

وقتی بچه بودم، شنیده بودم که "همه چیز توی قرآن هست". تو عوالم کودکی فکر می کردم که قرآن یه کتابیه که بالای صفحاتش نوشته شده مثلاً طرز ساختن آبمیوه گیری یا مثلاً چگونه سرطان درمان می شود و ... و توضیحات کامل و مفصلی در مورد ساختن آبمیوه گیری و درمان سرطان و ... در اون صفحه نوشته شده. با خودم فکر می کردم که ا؛پس چرا مسلمونا نمی رن طرز ساختن همه چیز رو از تو قرآن بخونند و همه اختراعات واکتشافات رو انجام بدن؟؟؟ حالا که فکر می کنم می بینم که این حرف که "همه چیز توی قرآن هست" حرف واقعاً درستیه؛ ولی با این تبصره که همه چیزهای به درد بخور توی قرآن هست. به درد بخور یعنی مهم برای رستگاری. بقیه چیزهای کم اهمیت مثل همین اختراعات و اکتشافات رو با همین عقل ابزاری دم دست معاش اندیش می شه رتق و فتق کرد. حالا همه اینها رو گفتم که اینو بگم: آیه زیبای کریمه 159 از سوره آل عمران که به پیامبر دستور می دهد که با دیگران در امور مشاورت کند و وقتی عزم وتصمیم گرفت به خدا توکل کند:

و شاور هم فی الامر فاذا عزمت فتوکل علی الله ان الله یحب المتوکلین

چه قدر زیبا و پرمعنی. همانطوری که می دونید خطابهای وارده به پیامبر خطاب به همه است. طبق فرمایش حضرت علامه طباطبایی در تفسیر قویم و فخیم المیزان. یعنی به همه ما می گوید که در امور خودتان همه ابزارهای مادی را به کار بگیرید، همه اطلاعات و همه جوانب را بسنجید و سپس تصمیم بگیرید. وقتی با لحاظ همه این ابزارها و اطلاعات و عقل جمعی و .... تصمیم گرفتید، به خدا توکل کنید. یعنی نتیجه را به او واگذارید. 2 تا نکته بسیار ظریف در این بیان کوتاه هست:

1- نمی توان همینطور کدره ای (همون گتره ای خودمون) و دیمی و بدون مشورت و استفاده از ابزارهای مادی تصمیمی گرفت و کاری کرد، با این توجیه که من به خدا توکل می کنم. نه خیر. لطف کن تنبلی را کنار بگذار، از همه آنچه که در دست دارید کمک بگیر و آنگاه توکل کن، یعنی نتیجه را به او بسپار.

2- نمی توان به صرف لحاظ نمودن همه جوانب کار( که کاری است محال) و تحت کنترل درآوردن همه فاکتورها و عوامل تاثیر گذار (که کاری است ممتنع) امید داشت که خب، پس دیگه خداحافظ خدای گرامی. من با استفاده از عقل و مشورت و بهره گیری از ابزارهای مادی خودم تصمیمی گرفتم و کاری کردم و دیگه به تو نیازی نیست.نه. خدا علت العلل و علت تامه است و تا امضای او پای کاری نباشد، انجام نمی شود. پس باید با همه اطمینان از عوامل مادی باز هم توکل کرد و نتیجه را به او سپرد.

حضرت مولانا این همه را در بیتی خلاصه فرموده :

گفت پیغمبر به آواز بلند    با توکل زانوی اشتر ببند

یعنی از ابزار مادی استفاده کن؛ به ماشینت قفل بزن، دزدگیر براش بذار و بعد توکل کن. ماشین رو بدون قفل و دزدگیرو ... رها نکن و بگو توکل به خدا. یا مثلا در امر ازدواج برو کتاب بخون، چیز یاد بگیر، بپرس، تحقیق کن، با دیگران مشورت کن، خلاصه از همه ابزارها و دانش و مواد استفاده کن، بعد تصمیم بگیر و بعد از تصمیم گرفتن هم فکر نکن که خب، پس دیگه کار OK شد و همه چیز ردیفه. نه؛ توکل کن.

خدایا شکرت که این دنیای معنی رو توی این چند تا کلمه برای ما نازل کردی .....

باز هم تو ای قرآن. باز هم شما ای آیات زیبا. در سوره ضحی به پیامبر می فرماید که:

و اما بنعمه ربک فحدث

یعنی ای پیامبر، نعمت پروردگارت را برای دیگران بازگو.

چه دستور جالبی. همان طور که گفتم خطابهای قرآن به پیامبر خطاب به همه ماست. جالبه. نگفته فذکر بلکه گفته فحدث. اگه گفته بود فذکر یعنی پیش خودت یاد کن ولی گفته فحدث یعنی برای دیگران بازگو کن. من هم تصمیم گرفتم که در هرچند وقت یکبار یکی از نعمتهای او را حدیث کنم؛ هر چند که به گفته خودش:

ان تعدوا نعمه الله لا تحصوها ( به شمار درنیاید نعمتهای پروردگار اگر بشماریدشان)

خدایا شکرت که به ما شجریان را دادی تا با صدای او و همایون و با غزل حافظ و سعدی ( این دو نعمت عظیم) به اوج برویم. نوار جدیدی از استاد اومده به نام سرود مهر و ساز خاموش. خیلی زیباست. پدر می خواند و پسر می خواند و روح القدس یاری می دهد.

پسر می خواند: در وفای عشق تو مشهور خوبانم چو شمع

و پدر می خواند: شب نشین کوی سربازان و رندانم چو شمع    و روح القدس یاری می دهد.

پسر می خواند: بی جمال عالم آرای تو روزم چون شبست

و پدر می خواند: با کمال عشق تو در عین نقصانم چو شمع      و روح القدس یاری می دهد.

چند روز پیش یکی از مشتریا بعد از مدت زیادی اومد بانک. سلام و علیک و ... گفت که یکی از دوستام از بندر عباس زنگ زده و گفته که بی پول شدم و گیر کردم و 20هزار تومن برام بفرس. منم اومدم که پولو بریزم به حسابش، که اگه یه موقع منم یه جایی گیر کردم، اونم کمکم کنه.

چه قدر زیبا. عزیزم. یک دنیا معنی. چه قدر تو لطیف و دوست داشتنی هستی ای قرآن.

فلینظر الانسان الی طعامه          (عبس/25)

واضح است که غیر از این طعام ظاهری که باب وسیعی از آیات و تدبیر ربوبی را در خود نهفته دارد، می توان آیه را باطناً اینگونه معنا و تفسیر کرد که: انسان باید در آنچه که به او وارد می شود و روح او را می سازد و در او اثر می گذارد، دقت و توجه داشته باشد. به داده های ورودی ذهن و روحش، به موسیقی ای که گوش می دهد، به فیلمی که می بیند، به کتابی که می خواند، به دوستی که با او معاشرت می کند و .....  و به گوشش  یاد بدهد که هر چیزی ارزش شنیدن ندارد و به چشمش هم و ....

یه حدیث بسیار قشنگ و کاربردی. حکمت 228 نهج البلاغه شریف:

من اتی غنیا فتواضع له لغناه ذهب ثلثا دینه

یعنی هر کس که بر ثروتمندی وارد شود و او را به خاطر ثروتش فروتنی کند، یک سوم از دین خویش بدهد.

این در حالیه که به ما ( به عنوان کارمندان بانک یا در نقش یک کارمند خوب بانک) دقیقاً یاد می دن که باید به مشتریان هدف  یا مشتریان ویژه (target costumer)یا به عبارت خودمونی مشتریان مایه دار احترام بیشتری گذاشت و الباقی قضایا. تو جمع دوستام این مطلبو مطرح کردم، یکیشون گفت: تو دیگه باید بی خیال یک سوم دینت بشی و بری روی اون دوسوم باقیمونده کار و سرمایه گذاری کنی. دیدم اینم حرف جالبیه.

یه مورد جالب دیگه. چند روز پیش خانمی اومده بود بانک، حساب باز کنه. سوئیچ ماشین و موبایلش رو از خودش دور نمیکرد. با اینکه چند تا فرم رو باید پر می کرد و سوئیچ و موبایل واقعاً دست و پاگیرش بودند. واقعاً خیلی خنده دار بود. البته برای من. شاید برای یه زن دیگه ای که این چیزا رو نداره و درآرزوی اونه خیلی غبطه آور باشه. پیش خودم فکر کردم که خب طوری نیست حتماً یه خانوم دکتریه و ... بعد که فرمش رو داد دیدم که با خط دبستانی ای نوشته: تحصیلات: سوم راهنمایی ـ مذهب: ایرانی. واقعاً خنده آور بود. باز هم لشک کولاکفسکی در درسی از کتاب چه قدر به زیبایی نوشته:

صحبت از عاداتی است مختص نوکیسه ها، مبتنی بر نمایش فخرفروشانه داراییهای شخصی که بسته به شخصیت بیننده ممکن است غبطه برانگیز یا خنده آور باشد.

هر روز ظهر، یعنی آخرای وقت اداری که میشه، ما صندوقدارها، به اصطلاح، موجودی می گیریم. یعنی باید کل پولی که داریم با عددی که کامپیوتر نشون میده، مساوی باشه. نه کمترباشه و نه زیادتر. در هر دور صورت دردسره و یه اشتباهی صورت گرفته و باید دنبالش گشت و حالگیری. اونهم بعد از 6 ساعت کار مداوم و خسته کننده. ولی وقتی که این تساوی برقرار میشه، خیلی حال میده. خدا رو شکر می کنم. البته خیلی وقتها هم یادم میره. ولی در هر صورت کاره جالبیه. البته برای من که هنوز این پایین هام ، اینجوریه، در حالی که درستش اینه که حتی اگه پولی هم کم آوردم و واقعا هم کم آوردم، باز هم خدا رو شکر کنم. یعنی مثل امام سجاد(ع) که میگه:

واجعل شکری لک علی ما زویت عنی، اوفر من شکری ایاک علی ما خوّلتنی

یعنی شکرم را برآنچه از من بازداشته ای بیشتر از شکرم بر آنچه به من عنایت فرموده ای قرار بده. واقعا هضمش و درکش برای من مشکله. یا یه جای دیگه میگه خدایا شکرت به خاطر سلامتی ای که به من دادی و شکرت به خاطر بیماری ای که در وجودم پدید آوردی و من نمی دانم در کدامیک از این دو حال باید تو را بیشتر شکر گویم .

خیلی دوست دارم این خاطره رو که شاید اولین برخورد و تجربۀ من از امر قدسی یا متافیزیکه بنویسم و ثبتش کنم. سال سوم راهنمایی یا اول دبیرستان بودم. آیت الله صدیقین در مسجد دربکوشک نماز می خوند و بعد از نماز هم منبر می رفت. روی پایۀ اول منبر می نشست و دو تا دستش رو روی پاهاش میذاشت. با اون آرامش عجیب و وقار. با ریشهای بلند حنایی رنگ. من هم می رفتم درست روبروش به دیوار تکیه می زدم. همیشه موقع سخنرانی سرش پایین بود، گاهی اوقات سرش رو بلند می کرد و به اطراف نظری می کرد. یه شب که بعد از نماز مغرب و عشا پای منبرش نشسته بودم، بنا به حال و هوای اون روزها یه سؤالی تو ذهنم بود. وسط سخنرانی یه دفعه به اون سؤال من جواب داد. خب من گفتم حتماً اتفاقی بوده، ولی برای اینکه مطمئن بشم، شب دیگه سؤال دیگه ای تو ذهنم طرح کردم که اصلاً به مباحثی که در منبرش مطرح می کرد ربطی نداشت. ولی باز هم با کمال تعجب به سؤالم جواب داد. خیلی برام عجیب بود. این اتفاق چند باری تکرار شد. تا اینکه یه بار این سؤال رو تو ذهنم طرح کردم که شما چه جوری این کار رو می کنی و سؤال ذهن من و حتماً دیگرون رو می خونی و بعد بهش جواب می دی ؟! باز هم در کمال ناباوری به این سؤالم هم اینطور پاسخ داد که: من هیچ قدرتی ندارم و هیچ ذهنی رو هم نمی خونم. بلکه امام زمان بین من و فردی که سؤالی داره واسطه می شه و سؤال اون شخص رو به ذهن من القا می کنه و من در او ن زمان احساس می کنم که باید به این مسأله پاسخی بدم. خدایش بیامرزاد و غریق رحمت کناد.